7 tips om te PRESENTEREN ondanks je ZENUWEN

Als je net zo veel spreekangst hebt als ik ooit had dan weet je precies wat ik bedoel met hoe eng presenteren kan zijn. Je kent dat gevoel wel als je net hoort dat je over een paar dagen moet presenteren. Je strest nu al over wat je moet zeggen, hoe je het moet zeggen, hoe het publiek er uit gaat zien en wat er allemaal fout kan gaan. En het aller engste is het gevoel dat je weet dat je misschien helemaal dicht klapt. Dat je letterlijk uit je lichaam treedt en naar jezelf kijkt. Je hoort jezelf praten, je ziet je zelf staan, en het enige wat je denkt is; waar ben ik mee bezig? Waarom doe ik dit? En daar sta je dan, voor een grote groep, letterlijk en figuurlijk met een mond vol tanden. Je staat er helemaal alleen voor en je kunt niet ontsnappen. Het enige wat je zou willen is ter plekke verdwijnen!

Dat is precies hoe mijn allereerste presentatie ging tijdens mijn hbo-studie. Het was een presentatie over een groepsproject voor het vak Marketing. Het was een traumatiserend moment dat ik nooit meer zal vergeten. Maar ook een moment waar ik heel dankbaar voor ben. Want het was precies toen na dat moment dat ik mezelf had beloofd; dit gevoel wil ik NOOIT MEER. Van af nu worden al mijn presentaties THE BOMB. En sterker nog, dit gevoel gun ik niemand. Dus niet alleen worden al mijn presentaties geweldig, ik ga er mijn missie van maken om ook andere mensen te helpen met spreekangst zodat zij dit gevoel nooit hoeven te ervaren. Op dat moment had ik geen idee hoe je überhaupt een goede presentatie moest geven. Ik bedoel, verder dan een goede PowerPoint maken kwam ik niet. Dat had ik namelijk wel geleerd tijdens mijn studie. Maar toch voelde ik de drang om het beste uit mezelf te halen en mensen ermee te inspireren. En eerlijk is eerlijk, het was niet makkelijk. Maar tien jaar later en meer dan 100 verschillende presentaties verder durf ik wel te zeggen dat ik er inmiddels goed in ben geworden. Ik ben het vak spreken en presenteren gaan waarderen. Sterker nog, ik ben ervan gaan houden!

Persoonlijk denk ik dat er twee grote factoren zijn die invloed hebben op de voorbereiding en uitvoering van je presentatie. Namelijk; hoe bereid je je mentaal voor en hoe voer je het praktisch uit. Twee verschillende factoren die naar mijn mening los staan van elkaar, maar wel elkaar heel erg aanvullen. Via deze twee factoren wil ik graag mijn tips en trucks met jou delen.

Mentaal

Er is een oude Afrikaanse gezegde die luidt: als je de vijand van binnen beheerst, kunnen de vijanden van buiten je niks maken. Met andere woorden; de ergste vijand ben jijzelf. Je eigen koppie. Voor mij is dit het aller moeilijkste wanneer ik me moet voorbereiden op een presentatie of evenement. Hoe zorg ik ervoor dat ik geen slachtoffer word van mijn eigen brein? Hoe schakel ik dat negatieve stemmetje uit die steeds tegen mij zegt dat ik eigenlijk gewoon een sukkel ben en er niks van bak? Hoe zet ik die negatieve gedachtes om in positieve energie? Hieronder probeer ik daarop in te gaan.

1.    Accepteer dat de zenuwen niet weg gaan; vecht er niet tegen. Ze zijn er, en dat is heel mooi. Zenuwen zijn niks anders dan een indicatie dat je lichaam en geest zich aan het voorbereiden zijn voor iets heel leuks. En dat is de presentatie, want je weet hoe geweldig het gevoel achteraf voelt. Je kunt het vergelijken met parachutespringen. Het geeft een kick om het te doen, maar de investering is dat je moet dealen met het gevoel van bijna in je broek plassen voordat je het vliegtuig uitspring. Toch?! Of vergelijk het met sporten. Tijdens het sporten zweet je. Tenminste, als je het goed doet. Net als dat je accepteert dat je zweet tijdens het sporten, moet je ook accepteren dat je zenuwachtig bent voor een presentatie. Zenuwen is het zweet van het presenteren. En als laatste. Gebruik het woord ‘zenuwachtig’ niet meer, maar vervang het voor enthousiasme. Dus in plaats dat je zegt; ik ben zenuwachtig, zeg dan; ik ben enthousiast, en daarom voel ik me zo. Je zult zien wat dat met je zal doen!

2.    Hart in je keel? Haal een paar keer diep adem vanuit je BUIK. Dit haalt de spanning tijdelijk weg. Ik weet niet hoe of waarom, maar het werkt wel. Als je dit doet vlak voor je presentatie begint, zullen je eerste paar zinnen gemakkelijk en vloeiend uitgesproken worden. En als je dat hebt gedaan heb je gelijk een goede start. Dit geeft je weer een positieve boost waardoor hoogstwaarschijnlijk de rest van je presentatie ook goed gaat. Dus niet met je hart in je keel, maar met je hart op de goede plek 😉

3.    One person at the time; richt je tijdens het presenteren telkens tot één persoon. Maak oogcontact en zoek daarna weer oogcontact met iemand anders. Zo praat je echt tegen één iemand zonder de rest van de groep te vergeten ;). Hierdoor voelt het niet als een presentatie maar als een gesprek. En zo hoort het ook!

4.    Woorden kwijt? CHILL OUT, vertrouw erop dat je brein de juiste woorden voor je gaat vinden. Geef je brein de tijd. Je brein heeft het al moeilijk genoeg om de hele setting te verwerken. Ik weet dat iedereen vloeiende zinnen wil uitspreken voor een grote groep. Maar soms kan dat gewoon niet. Dus gun je brein de tijd als je je woorden kwijt bent. Wees lief voor jezelf.

5.    Wees jezelf; fake niet. Iemand nadoen kan heel lastig zijn en onnatuurlijk overkomen. Het mooie aan jezelf zijn is dat niemand jou beter kan nadoen dan jijzelf ;). Alleen jij kunt dat! En dat is heel mooi, want het kost je geen moeite om jezelf te zijn. Wees jezelf, verantwoord je tegenover niemand. Niemand hoeft jou leuk te vinden als je presenteert, behalve jij zelf! Dat is het makkelijkst en ook het leukst! Wees dus authentiek. De kans is groot dat je publiek dat zal waarderen.

6.    Visualiseer; sluit je ogen en verbeeld je hoe jij wilt dat je presentatie zal gaan. Zie jezelf voor de groep staan terwijl iedereen met glinsterende ogen naar jouw verhaal luistert. Zie jezelf op het podium lopen als een baas. Verbeeld je hoe het voelt als het publiek je een staande ovatie geeft na je presentatie; de ‘Obama Feeling’ noem ik dat. Met andere woorden; wees de regisseur van je eigen presentatie. Dit klinkt misschien gek, maar het werkt! Visualiseer je presentatie tot in detail, precies zoals jij dat wilt. Je zult merken dat je echte presentatie heel erg in de buurt komt van jouw film.

Praktisch

Men zegt vaak; een goede voorbereiding is het halve werk. Naar mijn mening is een goede voorbereiding het hele werk. Naast de mentale factoren zijn er namelijk ook praktische factoren waar je aandacht aan kunt besteden. Je kunt ze ook zien al truckjes die je kunt leren om je presentatie beter en leuker te maken. De truckjes hieronder laten mij nooit in de steek.

1.    Interactie; begin altijd met een vraag, grap, anekdote of interactie. Waarom? Zo krijg je de aandacht, wat wel zo belangrijk is. Maar nog veel belangrijker, je krijgt de tijd om op adem te komen en je zenuwen te vergeten. Door een vraag te stellen gooi je letterlijk en figuurlijk al je spanning en zenuwen in het publiek. Hatsikidee, weg ermee! Je krijgt zo ook de tijd om in te komen en om op te warmen. Daarnaast zorgt het ervoor dat je een gespreksgevoel krijgt, i.p.v. een presentatie gevoel. Dus ga het gesprek aan met je groep en geef ze geen presentatie 😉

2.    Het begin en het einde; Please please please, leer je zinnen niet uit je hoofd. De enige zinnen die je uit je hoofd mag leren zijn de eerste en laatste zin. Weet dus hoe je opent en weet hoe je sluit. De rest komt vanzelf. Zorg er wel voor dat je de punten kent waar je het over wilt hebben. Daarnaast is het zo dat je presentatie toch altijd anders verloopt dan gepland. Het enige waar je controle over hebt is dus de opening en de sluiting. Laat de rest vooral op zijn beloop. In het boek ‘The Seven Habits of Highly Effective People’ legt Steven Covey legt dat heel mooi uit middels zijn model over de Circle of Influence en Circle of Concern. Waar stop jij je energie in?

3.    Stiltes zijn ook mooi; vul ze vooral niet op met ehm.. ehm. Maak gebruik van die stiltes om zaken te benadrukken. Het is niet erg om even niks te zeggen. Zo bouw je ook een beetje spanning op voor het publiek. Dit laatste kun je ook benadrukken door je zinnen op te knippen in kleine stukjes. Je creëert dan kleine cliffhangers. Kijk maar: zo…(1,2,3)kom…(1,2,3)  je..(1,2,3)  veeeeeel..(1,2,3)  krachtiger….(1,2,3) over. Zie je? In dit geval is het; spreken is zilver, zwijgen is goud!

4.    Foutje? Als je in de horeca hebt gewerkt dan ga je dit snappen; ben je iets vergeten of maak je een fout. Benoem het dan niet. Niet? Nee niet! Niemand weet namelijk wat jij bent vergeten tot dat je het zelf benoemt. Dus waarom zou je verklappen wat je bent vergeten? Ik hoor je al denken; ja maar dat is toch beleefd? Nee! In dit geval niet. Niet als je voor een grote groep staat. Dan kleineer je jezelf alleen maar. Het enige hoe je overkomt is als een sufferd. Is dat goed voor je mandaat en geloofwaardigheid? Nee. Dus glijd je uit? Gewoon opstaan en doorgaan.

5.    Humor is leuk; vooral als je jezelf belachelijk maakt. Maak daar gebruik van. Wanneer is iets grappig? Simpel; zolang jij het leuk vindt. Wees daar niet voorzichtig in. Ik denk dat je slim genoeg bent om te weten of je grapjes kwetsend zijn of niet. Als ze niet kwetsend zijn, gewoon doen. Als je de helft van je publiek aan het lachen krijgt, lacht de andere helft vanzelf wel mee. Zo zitten mensen nou eenmaal in elkaar. Grappig he?!

6.    Jij en je omgeving; je hebt je lichaam en je hebt het podium. Maak daar gebruik van. Beweeg met je lichaam, praat met je handen, overdrijf in je lichaamstaal en claim je plek. Vind je dat lastig? Houd dan een pen vast of een notitiebriefje. Zolang je maar niet stijf blijf stilstaan. Mensen houden van drama. Daarom kijken we ook naar films bijvoorbeeld. Hoe mooi is het om naar een goede acteur te kijken? Dat is genieten toch?! Probeer dus de acteur te zijn van je eigen show, jouw presentatie.

7.    Gevoel boven inhoud; het gaat niet om wat je zegt, maar hoe je het zegt. Men vergeet over het algemeen wat je feitelijk hebt gezegd, maar ze vergeten niet wat voor gevoel je ze hebt gegeven. Focus je daar op. Wat is de intentie van je presentatie? Wat wil ik nou echt overbrengen? Met welk gevoel wil je dat het publiek naar huis gaat na je presentatie? Als je dat in gedachte houdt, en dit met alle oprechtheid doet, kan het haast niet fout gaan. Dan maakt het verder helemaal niet uit hoe zenuwachtig je was of hoeveel fouten je hebt gemaakt. Belangrijk dus; het is niet wat je zegt, maar hoe je het zegt!

Dit zijn mijn persoonlijke tips aan jou. Ik hoop dat je er wat aan hebt. Wellicht zullen er een paar nuttig voor jou zijn en een paar niet. Dat maakt helemaal niks uit. Gebruik vooral wat je fijn vindt en laat hetgeen achterwege wat niet bij jou past. Zolang ik een kleine bijdrage heb kunnen leveren aan de ontwikkeling van je presentatie skills dan ben ik al een gelukkig mens! Uiteindelijk is dat wat we allemaal zo graag willen, gelukkig zijn en gelukkig blijven.

Karim Hashem

Leef je Passie, Maak Impact!

YouTube: Karim Hashem

Instagram: Karim PepTalks

www.karimhashem.nl